मस्तय्त गुकथं ब्वलंकेगु व ब्वंकेगु ?

भारतया नांजाःम्ह शिक्षाशास्त्री गिजुभाई बधेकां (सन् १८८५–१९३९) शिक्षककथं थःगु पूरा ई बालमैत्री शिक्षाया निंतिं हे फ्यानादिल । गुजराती भाय्या थुम्ह शिक्षासेवीं थःगु अनुभव व छ्यलां मस्तय्त उपयोगी शिक्षण विधिया परिकल्पना यानादिल । मस्तय्गु पाय्छि विकासया निंतिं पाय्छि शैक्षिक लकसया खँ ल्ह्वँसें उकी हे केन्द्रीत जुयाः वय्कलं यक्व सफूत च्वयादीगु दु। सफूपाखें वय्कलं मस्तय्गु सार्थक सय्केगु व विकासया निंतिं छेँया लकस महत्वपूर्ण जुइगुली अभिभावकया ध्यानाकर्षण यासें शिक्षकयात तकं जिम्मेवार जुइत इनाप यानादीगु दु। मस्तय्त गुकथं ब्वलंकेगु व गुकथं शिक्षा बीगु धइगु खँ न्ह्यब्वय्त्यना ।
थम्हं हे याके बियादिसँ 
मस्तय् थम्हं हे ज्या याय् न्ह्याइ । वयात रुमाल हिइके बियादिसँ । थलय् लः जाय्के बियादिसँ । स्वां छाय्पीके बियादिसँ । खोला सीके बियादिसँ । वयात कःछे प्वय्कादिसँ । नसा तय्के बियादिसँ । मस्तय्त फुक्क ज्या थम्हं हे याके बियादिसँ । वया यःथे याके बियादिसँ । वया थःगु हे पहलं याके बियादिसँ ।
म्हसीका ः
झीगु मिखाय् अमृत दु कि विष, झीगु सलय् मिठास दु कि खायूगु, झीसं थीगु नाइसे च्वं कि छाः, झीगु नुगलय् शान्ति दु कि अशान्ति, झीगु नुगलय् हना दु कि मदु, मस्तय्सं थ्व खँ याकनं सीकी । मस्तय्सं झीत याकनं म्हसीकी ।
महिताः ः
“हुँ खँ ला, नाउचा वल ।”
“बाबाजीं काः वइ न्हां ।”
“सुम्क च्वं, मखुसा ख्याः वइ ।”
गुम्हेस्यां मस्तय्त थीथी ख्याच्वः बियाः ख्याइ, उपिं मस्तय् महिताः जुइ ।
पृथ्वीइ स्वर्ग ः
यदि झीसं मस्तय्त थःगु छेँय् पाय्छि थाय् बी फत धाःसा झीगु पृथ्वीइ हे स्वर्गया सृष्टि जुइफु । स्वर्ग मस्तय् सुखय् दु । स्वर्ग मचाया स्वास्थ्यय् दु । स्वर्ग मचाया लसताय् दु। स्वर्ग मचाया निर्दोष मस्ती दु। स्वर्ग मचाया म्ये व गुनगुनय् दु।
महान् आत्मा ः
मचाया धिकः चीधं तर वया आत्मा महान् जुइ । मचाया म्ह तःधनावं वनी । मचाया शक्ति विकासशील जुइ । तर, वया आत्मा ला पूर्ण जुइ । झीसं व आत्मायात हने। थःगु गलत रीति व नीति झीसं मचाया शुद्ध आत्मायात प्रदुषित मयाय्।
सीका तय् ः
मचा सम्पूर्ण मनू खः । मचायाके बुद्धि दु, भावना दु, मन दु, थःगु हे बुझाइ दु। मचायाके भाव व अभाव दु, रुचि दु, अरुचि दु। झीसं मचाया इच्छात म्हसीके। झीसं मचाया भावनायात थुइके। मचा अबोध व निर्दोष जुइ । थःगु अहंकारया हुनिं झीसं मचायात तिरस्कार मयाय्। थःगु अभिमानया हुनिं झीसं मचाया अपमान मयाय्।
मनंतुना ः
मचायात थम्हं हे नय् मास्ति वः, छिं वयात नकादी मते। मचायात थम्हं हे म्वः ल्हुइ माःगु दु, छिं वयात म्वः ल्हुका बीमते। मचायात थम्हं हे न्यासि वने माःगु दु, छिं वया ल्हाः ज्वनादी मते। मचायात थम्हं हे म्ये हाले मास्ते वः, छिं वयात म्ये हाय्कादी मते। मचायात थम्हं हे म्हिते यः, छिं वया दथुइ झाय् मते। छाय्कि मचां स्वावलम्बन यय्की ।
थुलि नं मयाय्गु ला ?
म्ये हाले–प्याखं हुलेगु थासय् वनेगु त्वःताः मचायात क्यबय् यंकादिसँ । गफय् तमक्यँसे मचायात चिडियाखाना क्यने यंकादिसँ । अखबारय् जक तमक्यँसें मचाया खँ नं न्यनादिसँ । बहनी द्यनेगु इलय् मचायात बांलाःगु बाखंत न्यंकादिसँ । मचाया हरेक ज्याय् रुची क्यनादिसँ ।
आत्मसुधार ः
मचायात थ्व हुनिं सम्मान यानादिसँ, ताकि झीके आत्मसम्मानया भावना ब्वलनेमा । मचायात ब्वः बीगु, ख्याय्गु यानादीमते, गुकिं ब्वः बीगु व ख्याय्गु झीगु बांमलाःगु बानी त्वःफिना वनेमा । मचायात दाय् मते। गुकिं स्याय्पाले यायगु झीगु पशुवृत्ति नष्ट जुइ फय्मा । थुकथं थःत सुधारय् यानाः झीसं थः मचायात सही रुपय् विकास याय् फइ ।
ग्याःचिकु व लोभ ः
मां, अबु व शिक्षकं थुइके माः कि दायाः वा लोभ क्यनाः मचा सुध्रय् जुइमखु। बरु अःखतं स्यस्यं वनी । दाल कि मस्तय्के झन् उग्र भावना ब्वलनी । लोभ क्यनेबलय् मस्त लालची जुइ । ग्याःचिकु व लोभया हुनिं मस्त निर्लज्ज, धेत्ताहा, जिद्दी व दीन–हीन जुइ ।
सुन्दर संसार – छेँ ः
यदि मां–अबुं थम्हं न्ह्याथें जाःगु आचरण याःसां थः मस्तय्त संस्कारी दय्के फइ धकाः बिचाः यात धाःसा व तःधंगु भूल खः । मां–अबु व छेँ, निगुलिं संसारया दकलय् तःधंगु व शक्तिशाली चीजत खः । छेँय् स्यंम्ह मचायात भगवानं नं भिंके फइमखु ।
प्रकृतिया देछा ः
प्रकृतिं तापाक्क च्वनीम्ह मचां प्रकृतिया विविधताबारे सी मखु। जहाँ त्वःम्ह तिमिला, कलकल न्ह्याइगु खुसि, बुइँच्वंगु चा, सुपौया छेँ, पहाडया ल्वहं, सर्गःया उँ व खुला फय् थ्व फुक्क उज्वःगु देछा खः, गुगु मचायात प्रकृतिं बियातःगु दु। मचायात न्ह्यातले प्रकृतिया आनन्द काय्के ब्यु।
गतिमान
मचा पल–पलय् तःधिकः जुइम्ह खः । मचाया दृष्टि न्ह्याबलें न्ह्यसः न्यनाच्वनी । मचाया नुगलं छुं न्ववाना च्वनी । मचाया व्याकरणय् न्ह्यसः व सः दइ । तर पूर्णविराम गनं दइमखु। मचाया अर्थ खः, निरन्तर गति – गन अल्पविराम तकं दइमखु।
ल्वापुख्यापु ः
मां–अबु व मेपिं तःधिकःपिनि ल्वापुया हुनिं छेँया लसक अप्वः थें अशान्त जुयाच्वनी । थुकिं यानाः मस्त तसकं दिक्क जुइ । मेगु छुकियां निंतिं मखुसां थः मस्तय् निंतिं जूसां झीसं छेँय् मिजासं जीवन हने सय्के। छेँया शान्त व सुखी लकसं हे मचां बांलाःगु शिक्षा काय्फइ ।
म्वानाच्वंगु सफू ः
गुम्हेसिनं सफू ब्वनाः सय्की, उपिं शिक्षक जुइ । गुम्हेसिनं मचायात ब्वनाः ज्ञान काइ, उपिं शिक्षाशास्त्री जुइ । शिक्षाशास्त्रीया निंतिं प्रत्येक मचा छम्ह समर्थ, अद्वितीय व म्वानाच्वंगु ग्रन्थ खः ।
मचाया शक्ति ः
छिं सकसितं धोका बी फइ तर थः मस्तय्त धोका बी फइमखु। छिं सकसितं मूर्ख दय्कादी फइ तर थः मस्तय्त गुबलें मूर्ख दय्के फइमखु। छिं सकस्यांपाखें सकतां सुचुकेफइ तर थः मस्तय्पाखें सुचुके फइमखु। मचा सर्वज्ञ जुइ, सर्वव्यापक जुइ, सर्वशक्तिमान जुइ ।
गफ बीगु बेकार ः
झीसं ब्वनेगु, बिचाः याय्गु व च्वय् ज्या याय्वं झीगु ज्या पूवनी ला ? वनी मखु, झीसं ला शिक्षाया न्हून्हूगु देगः दनेमाः । उगु देगलय् आतक पुमज्याःनिम्ह ससुद्यः स्वनेमाः । मस्तय्गु निंतिं न्हूगु युग न्ह्याःगु दु। गफ जक यानाः छुं जुइमखु। छुं यानादिसँ ! छुं याकादिसँ !!
चितासु गुकथं दइ ?
गुबलेतक मस्तय्त छेँय् दाइ अले ब्वनेकुथी ब्वः बी उबलेतक चितासु गुकथं सी ? गुबलेतक मस्तय्गु निंतिं ब्वनेकुथि, सफूकुथि, क्यब व म्हितेगु थाय् दइमखु उबलेतक जितः चितासु गनं दइ ? गुबलेतक मचायात मतिना व सम्मान दइमखु उबलेतक जितः चितासु गुकथं दइ ?
गिजुभाईया खँ ः
मस्तय्सं मतिना बियाः जितः तःमि दय्कल । मस्तय्सं जितः न्हूगु जीवन बिल । मस्तय्त स्यनेगु झ्वलय् जिं यक्व सय्का । मस्तय्त ब्वंकेगु झ्वलय् जिं नं ब्वना । मस्तय्गु गुरु जुयाः जिं उमिगु गुरु–पद थुइका । थ्व गुगु कविता मखु, थ्व ला जिगु अनुभवया खँ खः ।