प्रयागराज सिंह सुवाल : राष्ट्रं नाला कायेबहःम्ह राष्ट्रिय व्यक्तित्व

खय् ब्रम्हूतय्गु तुलनाय् झी नेवाःत राजनीतिइ यक्व न्ह्याः मवं । गुलि नं थ्व ख्यलय् न्ह्याः वंपिं दु इपिं अप्वः धयाथें इमान्दार जुयाः न्ह्याः वंगु खनेदु । थज्वःपिं यच्चुसे पिच्चुसे
च्वंपिं नेवाः राजनैतिक व्यक्तित्वपिं मध्ये छम्ह स्यल्लाःम्ह व्यक्तित्व खः – प्रयागराज सिंह सुवाल । वय्कः ९३ दँ तक म्वानाः म्हीग दिवंगत जुयादिल । वय्कः नकतिनिया ल्याय्म्ह बैसंनिसें हे राजनीतिइ तसकं सक्रिय खने दु । २५ दँया उमेरय् वय्कः येँ नगरपालिकाया उपसभापति (उपमेयर) पदया चुनावय् त्याकादीत ताःलाःम्ह खः । चौध सालय् जूगु स्थानीय चुनावय् वय्कः सभापति पदय् (मेयर) तक त्याकादिल । १७ सालय् महेन्द्रं कू यात । उबले वय्कःयात नं ज्वना यंकल । गुदँतक नख्खु जेलय् कुन । जेलय् च्वच्वं वय्कलं स्नातक पास यानादिल । स्नातकपाखें वय्कः निक्वःतक राष्ट्रिय पञ्चायतया चुनावय् निर्वाचित जुयादिल । बाैिद्धक ख्यलंनिसें दरवारय् तक वय्कः तसकं चर्चित व्यक्ति जुयादिल । जुजु विरेन्द्रं वय्कःयात ययेका जक बिज्यात मखु निर्माण तथा यातायात मन्त्री तक यानादिल । वय्कःया कार्यकालय् स्वनिगलय् चव्रmपथ दयेके ज्या जुल ।
च्वय् न्ह्यथनागु खं सी दु कि वय्कः ल्याय्म्ह बैसय् हे छम्ह नेपाःया तसकं चर्चितम्ह राज्यया उच्चपदय् थ्यंम्ह व्यक्ति खः । थ्व झी सकल नेवाःतय्गु निंतिं गौरवया खँ खः । वय्कः उच्चपदय् थ्यंगुलिं जक झीत गौरव ताःगु मखु, गरिमामय पदय् च्वनाः नं वय्कलं थःगु इमान्दारीता ब्वयाः जिम्मेवारी सफलतापूर्वक क्वचायेका दीगुलिं झीत गौरवताःगु खः । वय्कःयाके भ्रष्टाचारया गन्ध मरु । क्यातुसे, नाइसे शील स्वभाव खनेदु । व्यक्तित्व बिलिबिलिं जाः । अभिमान खने मरु ।
वय्कःया राजनैतिक जीवनकाल, येँ नगरया उप सभापति व सभापतित्व काल व मन्त्री कालया प्रत्यक्ष अनुभव जिं याये मखं । न्यनेकने जक याना तयागु खः । न्यनेकनेया झ्वलय् वय्कःया व्यक्तित्वय् छुं बांमलाःगु दाग मखं । वय्कः निस्कलंक खनेदु । वि.सं २०५० सालं ज्यापु महागुथिया पलिस्था धुंकाः जक वय्कःलिसे जिगु प्रत्यक्ष स्वापू जू वंगु खः । ज्यापु महागुथि नेपाःया वय्कः छम्ह हनेबहम्ह केन्द्रीय सल्लाहकार खः । वय्कःयाके जिं खनागु गुण थथे दु ।
१) दुःखय् नं जीवन सुख स्वां ह्वः
गुदँ जेलय् लाःगु इलय् वय्कलं अन हे च्वनाः ब्वनाः स्नातक यानादिल । शिक्षाया उलि जागरण मवःगु इलय् वय्कः शिक्षाय् थुलि न्ह्यज्याये फुगु वय्कःया जीवनया तःधंगु सफलता खः । थुकिं वय्कलं शिक्षाया महत्व गुलि थू धैगु खँ यचुक खनेदु । थुकिं बांलाक सी दु कि वय्कः जेलय् च्वनाः दुःख व निराशा जीवन हनामदी । बरु संघर्षशील जीवन हनादिल । दुःखकष्टय् नं जीवन स्वां ह्वयेका दिल । थ्व झीसं, समाजं व राष्ट्रं नाला कायेबहःगु वय्कःया पलाःख्वाँय् खः ।
२) फल सःगु सिमा क्वछुइ
झीगु समाजय् छगू धापू दु कि फल सःगु सिमा क्वछ्ुइ । थ्व धापू वय्कलं थःगु जीवनय् छ्यलावंगु खनेदु । उलिमछि सःस्यू जुयाः नं, उलिमछि व्यक्तित्वं जाःम्ह जुयाः नं, राज्यया उच्चपदय् थ्यंम्ह जुयाः नं वय्कःयाके भतीचा हे अभिमान खनेमदु, न्ह्याबलें शालिन । तंम्वः धैगु गबले खनेमदु । न्ह्याबलें मुसुमुसु काः । सकसितं मान तयादी, न्ह्यागु ज्याखँयात नं च्वछाया दी । उमेर वंसां बुरासू खनेमदु । खँ नं नाइसे बांलाः । म्ह नं धिसिमिसि धाः । बुद्धया उपदेश वय्कलं गबलें न्यंकादीगु मखं तर वय्कलं वुद्ध बचं ब्यवहारय् छ्यलावंगु खनेदु । वय्कः म्हुतुसिकं ज्या न्यायेकाः दीम्ह व्यक्ति खः । थ्व नं वय्कःपाखें झी मनुखं, समाजं व राष्ट्रं नालाकाये बहःगु ज्ञान खः ।
३) थःभिंसा कतः भिं
वय्कलं थः भिंसा कतः भिं धैगु खँत्वाः खँभाय् थःगु जीवनय् छ्यलावंगु दु । वय्कःया बिचाः भिं, वय्कःया खँ भिं, वय्कःया ज्या भिं, वय्कःया व्यबहार भिं । थ्वहे कारणं वय्कःया जःखः च्वंपिं वय्कःया निंतिं भिना ब्यूगु दु । थ्वहे कारणं वय्कःया राजनैतिक जीवनया परिवेश नं भिना ब्यूगु खः । वहुजन मनूया नुगलय् वय्कः भिंम्ह जुया म्वानावंगु दु । धर्मया भासं धायेगु खःसा वय्कः निर्वाण जुयावंगु, अमर जुयावंगु दु । वय्कःया थ्व सकारात्मक सोच, बिचार व ब्यवहार झीसं, समाजं व राष्ट्रं नाला कायेबहः जू ।
४) राजनैतिक चेतना मवयेकं नेवाः समान ज्वी मखु
नेवाः यक्व जाति दुगु समुदाय खः । नेवाः छगू राष्ट्र हे खः । वय्कलं इलय्ब्यलय् धयादी कि नेपाः देय्या सभ्यता च्वन्ह्याकेत नेवाःतय्सं तःधंगु हिचःति हायेकाः वंगुु दु । नेपाः देय्या थुलि विकास यायेगु ज्याय् नेवाः पुर्खाया तःधंगु योगदान दु । तर नेवाःत जातीयरुपं विभाजन यानातःगुलिं, थथ्याःक्वथ्याःया भावना ब्वलंका तःगुया कारणं देय्या महत्वपूर्ण समूदाय खयाःनं ल्यूने लालां वनाच्वंगु दु । नेवाःतय्के सामाजिक व सांस्कृतिक ल्याखं जक न्ह्याः वनाः मगाः राजनैतिक ल्याखं नं चेतनशील ज्वी माःगु दु । गबले तक राजनैतिक चेतना दै मखु उबले तक नेवाः दुने असमानता दयाच्वनी । थ्व नं छगू वय्कःपाखें नाला काये माःगु शिक्षा खः ।
५) झी व्यक्ति मखु राष्ट्र खः
वय्कलं मेपिनिगु यक्व खँ न्यना दी, तर तसकं कम न्वं वाना दी । न्वं वानादीसां ताहाकः न्वं वाना दी मखु । तसलं नं न्वं वानादी मखु, नाइक न्वं वानादी । थ्व नं छगू वय्कःया तधंगु गुण खः । वय्कलं व्यक्ति, संस्था, समाजया न्ह्याक्व खँ ल्हाना दीसां अन्तय् वय्कलं राष्ट्रया महत्वया विषयलय् तसकं जोड बियादी । झी व्यक्ति खः, तर झी व्यक्ति जुयाः जक मखु राष्ट्र जुयाः म्वायेमाः धैगु खँ वय्कलं थःगु न्वचुइ बरोबर धयादी । थुकिं वय्कः गुलि राष्ट्रभक्त धैगु सी दु । थ्व छगू नं वय्कःपाखें ज्ञान कायेमाःगु खँ खः ।
ज्यापु महागुथिया ज्याखँया झ्वलय् जिं वय्कःयाके खनागु गुण थन न्ह्यब्वयागु जुल । जीवनया पलाः न्ह्याबलें सफल जक ज्वी मखु, गबलें असफल नं ज्वी । जीवनय् गबलें स्वां ध्वःदुइ, गबलें कं ध्वदुइ । वय्कःया जीवनय् नं यक्व थथ्याःक्वथ्या दयेमाः । ततःधंगु दुःख कष्ट नं वय्कलं भोग याःगु दयेमाः । तर झीतः वय्कलं थःगु दुःख कष्टया खँ कनादीगु मदु । व्यक्तिगत खँ ल्हायेगु वय्कःया बानि मरुगु खनेदु । न्ह्यागु थजु वय्कः झी, समाज व राष्ट्रया मिखाय् भिंम्ह जुयाः मदया वन । थ्वहे वय्कःया जीवनया सफलता खः, महानता खः, वय्कलं कमाय् यानावंगु पुण्य खः ।
वय्कः छम्ह नालाकायेबहःम्ह राष्ट्रिय व्यक्तित्व खः । वय्कःया व्यक्तित्व व कृतित्व यक्व सुलाच्वंगु दनि । थ्व अथें तंका छ्वये मज्यू । थ्व फुक्क मालाः लिखितरुपं न्ह्यब्वये फःसा थ्व झी व राष्ट्रया निम्तिं तःधंगु सम्पति जू वने फु । थथे याये फःसा वय्कःयात नं झीसं धात्थें सम्मान यानागु थें जू वनी ।